Molen van Larum

Ligging Velveken 2440 Geel - Larum

Eigenaar Gemeente Geel

Bouwjaar 1846

Type Staakmolen met halfopen voet

Functie Korenmolen

Kenmerken Halfopen voet

Gevlucht/Rad Gelast (fabr. Peel, Gistel, 1976), 24 meter

Inrichting 2 kunststeenkoppels van 1,50 m met zwaaipandscherpsel. Overbrenging 1 op 6.

Toestand Maalvaardig

Bescherming M: monument, DSG: dorps- en stadsgezicht,

10.06.1992 / 16.09.1994

Molenaar André Pelkmans, Oosthoven (Oud-Turnhout), tel. 014 42 17 84

Openingstijden Laatste zondag van de maand en op afspraak (Toerisme Geel, tel. 014 566380, fax 014 566399, Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. )

Verwijzing Nederlandse molenmakers John de Jongh en Joris van Iersel.

Beschrijving / geschiedenis

De molen van Larum is een houten standaardmolen met een halfgesloten voet en werd in 1846 opgetrokken door Karel Van de Perre. Het molenhuis bestond toen reeds. Achtereenvolgens was de molen het eigendom van de families Van de Perre, Deliën, Swolfs, Mertens en opnieuw Swolfs.

Rond 1900 werd er nabij de molen een stoomgraanmolen geplaatst. In 1973 verkocht de laatste molenaar Remi Swolfs de molen aan de gemeente Geel die hem in 1976-'77 maalvaardig liet herstellen door de molenbouwers Caers uit Retie, met o.m. nieuwe gelaste roeden van het fabr. Peel (Gistel) Architect was Lou jansen uit Turnhout. De molen werd op 22 mei 1977 ingehuldigd. De eerste vrijwillige molenaar was oud-molenaar Remi Swolfs (°1915). Op 10 juni 1992 werd de molen beschermd als monument en samen met zijn omgeving als dorpsgezicht. Op 16 september 1994 werd de nabije mechanische maalderij ook als monument beschermd. In 2002 voerde Molenbouw De Jongh bv uit Veldhoven (John de Jongh en Joris van Iersel) een nieuwe restauratie uit.

Vrijwillig molenaar Andre Pelkmans uit Oosthoven heeft de stiel geleerd van zijn oom Karel Cabannier uit Weelde. Mits afspraak kan je de molen, gelegen langs Velveken, bezoeken.

De molen is uitgerust met een houten hoepelvang, kammenluiwerk en oud-Vlaams gevlucht met gelaste stalen roeden (fabrikaat: Peel). Er is een grote overbrenging van 1 op 6.

Bijlagen

Ludo Vansant, ,,Vorige restauratie gebeurde verre van grondig''. Larumse molen in Geel moet in augustus weer maalvaardig zijn", in: Het Nieuwsblad, 18.05.2002.

GEEL - De restauratiewerken aan de windmolen van Geel-Larum zijn gestart. Een kwart eeuw geleden gebeurde dat ook al een keer. Volgens de architect gebeurde dat toen onvoldoende grondig. Om de molen optimaal tegen de tand des tijds te beschermen, is het bovendien nodig dat hij geregeld bemalen wordt.

De start van de restauratiewerken zorgde voor spectaculaire beelden toen de molenkas van haar staak gelicht werd. Een klus waarvoor overigens een reuzenkraan werd ingezet. Als het een beetje meezit zou de Larumse windmolen al in augustus opnieuw maalvaardig zijn.

Het gaat om een houten standaardwindmolen uit het midden van de negentiende eeuw'', liet de Geelse stadsarchivaris Michel De Bont weten. ,,In de loop van 1845-1846 werd hij gebouwd door de schoonbroers Jan Baptist Dams-Vandeperre en M. Heylen-Dams. De eerste molenaar was Jan Vandeperre-Vangeel, nog een andere schoonbroer.''

Verval

De windmolen van Larum, die sinds juni 1992 als monument erkend is én de omgeving als dorpsgezicht, is een van de drie beschermde windmolens in Geel. Tot het eind van de Tweede Wereldoorlog deed hij dienst. Rond 1900 werd hij eigendom van de familie Swolfs die hem in 1973 aan het stadsbestuur verkocht. De molen was toen volledig vervallen. De stad liet hem daarom restaureren in de loop van 1975-1977.''

Nadat de molen in mei 1977 opnieuw ingebruik genomen werd, draaide en maalde hij slechts sporadisch. Het waren de Vrienden van de Geelse Molens die daarvoor zorgden. Onvoldoende molenactiviteit was er de oorzaak van dat de molen opnieuw in verval geraakte. Een nieuwe restauratie kon dan niet uitblijven.''

Klopkever

Molens restaureren, is niet goedkoop. De kostprijs van de werken die thans zijn gestart, worden op bijna 150.000 euro (zes miljoen frank) geraamd. Aanvankelijk was voorzien dat de restauratie in september van vorig jaar al zou zijn aangevat, maar overvloedige regen maakte het onmogelijk om het terrein op dat moment te betreden. Architect Paul Gevers uit Kasterlee erkent dat een nieuwe restauratie, goed 25 jaar na de vorige, niet normaal is. ,,Bij het demonteren van de molen hebben we nog maar eens moeten vaststellen dat de vorige operatie ver van grondig is gebeurt. Onvoldoende onderhoud en vooral gebruik van de molen zijn de oorzaak van het nieuwe verval van de Larumse molen. De Vrienden van de Geelse molens maken zich sterk dat ze de Larumse molen in de toekomst wel geregeld zullen gebruiken. Dat is absoluut nodig om de houtklopkever weg te houden. Als de molen in de toekomst geregeld een laagje verf krijgt, dan mag men er zeker van zijn dat dit monument ten minste voor de komende halve eeuw gered is.''

Literatuur

H. Holemans & P.J. Lemmens, "Molens der Zuiderkempen", Nieuwkerken, 1978, p. 30-34;

F. Belmans & W. Van Broekhoven, "De Molens te Geel: de Larmsche molen", in: De Zuiderkempen, XI, 1942, nr. 2, p. 103;

E. D(e) K(inderen), "Windmolen van Larum te Geel", in: De Belgische Molenaar, LXXII, 1977, nr. 9 (7 mei), p. 114-115; E. D(e) K(inderen), "Feest rond de windmolen van Larum", in: De Belgische Molenaar, LXXII, 1977, nr. 11 (7 juni), p. 141;

(L. Smet), "Geel: Larumse molen, plechtige inhuldiging", in: Molenecho's, V, 1977, 5 (mei), p.34-35;

Paul Hendriks, "De windmolens. 11. Geel", in: P. Hendriks & R. Hoeben, "Provincie Antwerpen. Wind- en watermolens", p. 14;

"Inhuldiging gerestaureerde molen van Larum", in: Geel (driemaandelijks kontaktblad), X, 1977, nr. 1, p. 4-5; E. D(e) K(inderen), "Aandacht en bezorgdheid voor de molens van Geel", in: De Belgische Molenaar, LXXV, 1980, nr. 6 (22 maart), p. 83;

(L. Smet), "Ons molenpatrimonium in de provincie Antwerpen: houten molen van Geel-Larum", in: Molenecho's, V, 1977, 2, p. 15; "Restauratie windmolen Larum", in: Geel (driemaandelijks kontaktblad), IX, 1976, nr. 2, p. 20-21; "Rond Geel malen vele molens", in: De Belgische Molenaar, LII, 1957, nr. 27 (16 nov.), p. 408;

M. De Bont, "De Molens van Geel", Geel, 1981, p. 13, 15;

Lieven Denewet, "Ontmantelingen als aanloop tot restauratie - 2" (Bikschote, Boechout, Denderwindeke, Geel, Harelbeke, Pittem, Zarren), in: Molenecho's, XXX, 2002, nr. 3, p. 83-89;

F. Brouwers, "De toekomst van een verleden. Levende molens in de provincie Antwerpen", s.l., Levende Molens Werkgroep Kempen-Antwerpen, (1997);

R. Hoeben, "De Larumse molen te Geel. (Portret van een draaiende molen)", in: Natuur- en Stedeschoon, 59 (1990), nr. 4, p. 24-25, ill.;

J. Aerts, "Geel, Larumse molen", in: Molenecho's, III, 1975, 1 (jan.), p. 3;

"Een beknopt overzicht van de molens te Geel", in: De Belgische Molenaar, LXXI, 1977, nr. 9 (7 mei), p. 122-123

D. Kennis, "Erg standvastig en draaien met de wind. [De molen van Larum in Geel]", in: Nieuwsblad van Geel, jg. 133 (1986), nr. 34 (22 aug.), p. 3-4, ill.;

Michel De Bont, "Even voorstellen: Vrienden van de Geelse molens v.z.w.", in: Jaarboek van de Vrijheid en het Land van Geel, XVIII, 1991, p. 148-151;

P.J. Lemmens, "Molenoverzicht uit het Arrondissement Turnhout van 1830 tot heden", Heemkundig Handboekje voor de Antwerpse Randgemeenten, Kwartaalschrift, Borgerhout, Gitschotel Buurschap, Jg. 12, [1964], nr. 3, p. 7.

Ludo Vansant, ,,Vorige restauratie gebeurde verre van grondig''. Larumse molen in Geel moet in augustus weer maalvaardig zijn", in: Het Nieuwsblad, 18.05.2002.

Rob Simons, Karel Goyvaerts, Lieven Denewet